Newsletter

Εγγραφείτε στο newsletter μας:

Τι κάνει η Ρωσία για να διατηρήσει τα πρωτεία στο σκάκι;

2014-07-21 12:51
Στις 20 Ιουλίου γιορτάζεται η παγκόσμια ημέρα του σκακιού. Το άθλημα αυτό έχει παραμείνει σχεδόν το μοναδικό μετά την κατάρρευση της ΕΣΣΔ, στο οποίο η Ρωσία έχει διατηρηθεί στις υψηλότερες θέσεις.
Τι κάνει η Ρωσία για να διατηρήσει τα πρωτεία στο σκάκι;
Πηγή: ITAR-TASS

Στην εκατονταετή ιστορία των διεθνών αγώνων σκακιού εναλλάχθηκαν μεταξύ τους μόνο 16 παγκόσμιοι πρωταθλητές. Επτά από αυτούς προέρχονται από τη σοβιετική σχολή, και τρεις από τη σύγχρονη ρωσική. Από τα πολυάριθμα αθλήματα, το σκάκι είναι ίσως το μοναδικό όπου η Ρωσία, σύμφωνα με τους πίνακες κατάταξης της Διεθνούς Σκακιστικής Ομοσπονδίας, έχει διατηρήσει την ηγετική της θέση μετά την κατάρρευση της ΕΣΣΔ.

Έτσι, στο top-100 του Ιουλίου με τους ισχυρότερους σκακιστές του κόσμου, ο Αλεξάντρ Γκριστσούκ, καταλαμβάνει σταθερά την 3η θέση. Ελάχιστα υπολείπεται από αυτόν, στην 6η θέση, ο 24χρονος Σεργκέι Καριάκιν, ο οποίος όταν ήταν 12 χρονών σημείωσε ρεκόρ Guinness καθώς έγινε ο πιο νέος Grand Master στην ιστορία. Στην 8η θέση βρίσκεται ο Βλαντίμιρ Κράμνικ, ο γνωστός ακόμη από τη σοβιετική εποχή πρωταθλητής κόσμου με την εικοσαετή καριέρα.

 Αλεξάντρ Γκριστσούκ (30 ετών). Πηγή: ITAR-TASS

Ο Κιρίλ Ζανγκάλις, υπεύθυνος δημοσίων σχέσεων της Ρωσικής Σκακιστικής Ομοσπονδίας, επιβεβαίωσε στη RBTH ότι η Ρωσία δεν έχει χάσει τα πρωτεία στο σκάκι. «Στην παγκόσμια κατάταξη -εξήγησε- στους πρώτους εκατό κορυφαίους σκακιστές βρίσκονται πολλοί από τον πρώην σοβιετικό χώρο. Αποτελεί γεγονός ότι οι Δυτικές σχολές έχουν ισχυροποιηθεί και ένα παράδειγμα αποτελεί η εμφάνιση του Ινδού Βισβανατάν Ανάντ και του Νορβηγού Μάγκνους Κάρλσεν (νυν παγκόσμιου πρωταθλητή). Όμως, μεταξύ των είκοσι κορυφαίων γκραν μετρ στον κόσμο, οι επτά είναι Ρώσοι».

«Το σκάκι, γυμναστική για το μυαλό»

Σήμερα όμως λίγοι είναι οι Ρώσοι που ξέρουν τα ονόματα των σκακιστών της χώρας, οι οποίοι ωστόσο έχουν συστηματικές επιτυχίες στα διεθνή τουρνουά και καταλαμβάνουν κάποια από τις πρώτες θέσεις. Σύμφωνα με έρευνα της κοινωνιολογικής εταιρίας Ίδρυμα Κοινή Γνώμη, η οποία διεξήχθη τον Ιούλιο του 2013, μόνο το 2% των Ρώσων παραδέχθηκαν ότι τους ενδιαφέρει το σκάκι. Κανείς από τους ερωτηθέντες δεν μπόρεσε να πει τα ονόματα των σπουδαιότερων ρώσων σκακιστών. Η έρευνα είχε γίνει με αφορμή την Πανεπιστημιάδα του Καζάν που βρισκόταν τότε σε εξέλιξη, και από ειρωνεία της τύχης, οι ρώσοι σκακιστές είχαν έρθει δεύτεροι στη γενική κατάταξη.Στην ΕΣΣΔ, η περίφημη δήλωση του Βλαντίμιρ Λένιν ότι «το σκάκι είναι γυμναστική για το μυαλό», έγινε σύνθημα της σοσιαλιστικής προπαγάνδας. Το να παίζεις σκάκι θεωρούταν μια ενασχόληση μοντέρνα και προσέδιδε κύρος. Τους κορυφαίους σοβιετικούς παίκτες τους γνώριζαν τότε στο πρόσωπο και τους σέβονταν. Οι φημισμένοι σκακιστές, όπως ο Μιχαήλ Ταλ, ήταν του ίδιους βεληνεκούς είδωλα της νεολαίας με τον πρώτο κοσμοναύτη Γιούρι Γκαγκάριν. Οι επιτυχίες των σοβιετικών σκακιστών ερμηνεύονταν σαν νίκη του σοσιαλιστικού συστήματος κατά της καπιταλιστικής Δύσης.

Έλλειψη ενδιαφέροντος και χρημάτων

Όπως αναφέρει ο Ζανγκάλις, το πρόβλημα έγκειται στο ότι ο πληθυσμός έχει χάσει το ενδιαφέρον για το σκάκι, στο οποίο τα ΜΜΕ αφιερώνουν λίγη προσοχή. Το διάστημα 1950-1980 στην ΕΣΣΔ κυκλοφορούσαν τα παγκοσμίως γνωστά περιοδικά «64», «Σκάκι στην ΕΣΣΔ», «Σκάκι της Ρίγα», κ.α.. Σήμερα, η Σκακιστική Ομοσπονδία προσελκύει και αυτή τον Τύπο προκειμένου να καλύψει τα θέματα του σκακιού. Παραδείγματα αποτελούν η Rossiyskaya Gazeta (εκδότης της RBTH), με την οποία συνεργάζεται ως ειδικός σύμβουλος ο Σεργκέι Καριάκιν, η Kommersant, η Sport Express κ.α.

Ο Σεργκέι Καριάκιν (24 ετών), κατέκτησε τον τίτλο γκραν μετρ σε ηλικία μόλις 12 ετών και 7 μηνών. Πηγή: ITAR-TASS

Ωστόσο, όλες αυτές οι επιτυχίες στην κάλυψη του σκακιού, εμφανίστηκαν μόλις τα δυο τελευταία χρόνια. Το βασικό πρόβλημα του σκακιού, είναι η τηλεοπτική κάλυψη. Προς το παρόν υπάρχει μόνο ένα πρόγραμμα, αλλά και αυτό μεταδίδεται από το δορυφορικό κανάλι «NTV+». Το νέο ΔΣ της Ρωσικής Σκακιστικής Ομοσπονδίας ελπίζει να αλλάξει την κατάσταση στο άμεσο μέλλον.

Μιλώντας στη RBTH, ο τεχνικός της Εθνικής ομάδας γυναικών της Ρωσίας, Σεργκέι Ρουμπλιόβσκι, εξέφρασε την άποψη ότι το παλιό κοινό που παρακολουθούσε το άθλημα του σκακιού έχει χαθεί λόγω ηλικίας. Ενώ η το σημερινό ζει στις συνθήκες της οικονομίας της αγοράς, όπου η τηλεοπτική εικόνα καθορίζει τα πάντα. Σύμφωνα με τον ίδιο, θα περάσουν πολλά χρόνια μέχρι να επιστρέψει στο νέο κοινό το παλιό ενδιαφέρον για το σκάκι.

Η κατάσταση αυτή οδηγεί στην έλλειψη επενδυτών και η υποστήριξη του αθλήματος του σκακιού γίνεται κυρίως από πλούσιους ιδιώτες, λάτρεις του σκακιού. Γι’ αυτό και οι ρώσοι σκακιστές βρίσκονται ενώπιον της επιλογής να εισέλθουν σε αυτό το παρακινδυνευμένο από οικονομική και από άποψη ανταγωνισμού σπορ, στο οποίο ίσως συμβαίνει η πιο σκληρή μάχη για τις θέσεις στην Εθνική ομάδα, ή να συνεχίσουν τις σπουδές και να βρουν μια εργασία -έστω και μη σχετική με τον χώρο του αθλήματος- η οποία όμως θα τους εξασφαλίζει μια σταθερή αμοιβή.

Ο Σεργκέι Καριάκιν δήλωσε στη RBTH ότι θα πρέπει να γίνει κατανοητό πως οποιοδήποτε άθλημα απαιτεί θυσίες και δεν έχει σημασία αν πρόκειται για το σκάκι ή το ποδόσφαιρο. Αν ο σκακιστής είναι σίγουρος για τον εαυτό του και διαθέτει ταλέντο, τότε πρέπει να το διακινδυνεύσει. Σταθερές αποδοχές δε, έχουν μόνο οι αθλητές που βρίσκονται σε υψηλές θέσεις στην κατάταξη.

Οι ρωσικές αρχές προσπαθούν να αναστρέψουν την κατάσταση επενδύοντας χρήματα στο σκάκι. Κάθε χρόνο η Ρωσική Ομοσπονδία Σκακιού και το υπουργείο Αθλητισμού επιδοτούν του νέους ταλαντούχους σκακιστές και αυτοί δεν αντιμετωπίζουν προβλήματα χρηματοδότησης. Σύμφωνα με τον Μαρκ Γκλουχόβσκι, πρόεδρο του ΔΣ της Ομοσπονδίας Σκακιού, οι χορηγοί προτιμούν και αυτοί να επενδύουν μαζικά σε παιδιά. Εφόσον το σκάκι είναι ένα άθλημα το οποίο δεν απαιτεί μεγάλες δαπάνες, είναι ξεκάθαρο το που πηγαίνουν τα χρήματα. Δηλαδή, στους προπονητές, στα αρχικά βοηθήματα και στις υποτροφίες των αθλητών.

Στη γυναικεία εθνική ομάδα σκακιού της Ρωσίας δεν επετράπη η συμμετοχή στην Παγκόσμια Ολυμπιάδα Σκακιού που θα διεξαχθεί 1-15 Αυγούστου στο Τρόμσο της Νορβηγίας. Η σχετική ανακοίνωση έγινε από την επίσημη ιστοσελίδα της οργανωτικής επιτροπής του τουρνουά. Αιτιολογώντας την απόφασή της, η οργανωτική επιτροπή επικαλέστηκε τον κανονισμό του τουρνουά, σύμφωνα με τον οποίο οι χώρες που επιθυμούν να δηλώσουν τις ομάδες τους έπρεπε να καταθέσουν τις αιτήσεις τους όχι αργότερα από την 1η Ιουνίου.
 
Η Ρωσική Σκακιστική Ομοσπονδία δεν αρνήθηκε το γεγονός της καθυστέρησης, αλλά δεν ανέφερε επισήμως τις αιτίες της. Η ρωσική εφημερίδα Kommersant, επικαλούμενη ανώνυμες πηγές, υποστηρίζει πως αιτία ήταν ότι η Ομοσπονδία περίμενε πότε η γκραν μετρ Εκατερίνα Λαγκνό θα αλλάξει την αθλητική της υπηκοότητα από ουκρανική σε ρωσική. Η διαδικασία της αλλαγής υπηκοότητας της σκακίστριας διήρκησε μέχρι τις 11 Ιουλίου.