Newsletter

Εγγραφείτε στο newsletter μας:

((Ήττημένοι)) καί Τρισευτυχισμένοι

2012-10-28 13:09

 

 

Στο δικό τους το καραβάνι χωράνε μόνο οι ωραίοι «τρελοί». Ανθρωποι που αψηφούν τον κοινό νου, καίγονται από τη φλόγα της δικής τους επιθυμίας και τιμούν τη ζωή όπως της πρέπει. Χαίρονται με τη λαχτάρα μικρού παιδιού, ακόμα κι αν βρίσκονται στα βαθιά γεράματα. Οι πρωταγωνιστές στο καραβάνι του Στρατή Βογιατζή και της Θέκλας Μαλάμου είναι σύγχρονοι μύστες σε έναν αρχετυπικό τρόπο ζωής. Ηττημένοι αλλά ωραίοι, γεννήθηκαν ξανά μέσα από τις στάχτες τους κι έκαναν την ιδιαιτερότητά τους παντιέρα, υπενθυμίζοντας στον καθένα από εμάς ότι καραβοκύρης της ζωής του είναι ο ίδιος, αλλά και ότι ο καλός ο καπετάνιος στη φουρτούνα φαίνεται.

 

Το «caravan project», όπως έχουν ονομάσει οι δύο δημιουργοί το ταξίδι που ξεκίνησαν τον Απρίλιο του 2011, αναζητά ανθρώπους που αντιστέκονται, όχι στην οικονομική κρίση, γιατί αυτή ούτε που την υπολογίζουν, αλλά στην ίδια τους τη μοίρα. Ανθρώπους φευγάτους που δεν συμβιβάστηκαν με τα δεδομένα και τις καταστάσεις κι έφτιαξαν τη δική τους πραγματικότητα κόντρα σε όλες τις συνθήκες.

 

«Τρελαίνομαι με το γεγονός ότι οι άνθρωποι έχουν αφήσει την κρίση να καθορίσει το πώς θα αισθάνονται» λέει ο Στρατής και εξηγεί πώς προέκυψε το καραβάνι ως ιδέα: «Σκεφτόμασταν με τη Θέκλα ότι αν δεν σηκωθούμε να φύγουμε για το εξωτερικό, θα πρέπει να κάνουμε κάτι γι' αυτή την κατάσταση που έχει ρημάξει την ψυχολογία όλων. Αποφασίσαμε, λοιπόν, να πάρουμε ένα βαν και να γυρίσουμε ολόκληρη την Ελλάδα αναζητώντας ανθρώπους οι οποίοι είναι ιδιαίτεροι, διαμορφώνουν οι ίδιοι το πεπρωμένο τους και δεν φορούν το κοστούμι που τους έχουν ράψει άλλοι. Αντιθέτως, έχουν βρει μια προσωπική αλήθεια και αντανακλούν μέσα απ' αυτήν, ακόμα και κόντρα στο ρεύμα».

 

Η Θέκλα με τον φακό της φωτογραφικής μηχανής και ο Στρατής μέσα από την κάμερα κατάφεραν να υπερνικήσουν τις δυσκολίες και να κάνουν το καραβάνι της ζωής τους πραγματικότητα. Τριγυρίζοντας την Ελλάδα από άκρη σε άκρη, ανακαλύπτουν ζωντανούς «θησαυρούς» και τους προσφέρουν σαν φάρμακο ενάντια στη θλίψη. «Η δική μας συνεισφορά σε αυτή την κρίσιμη για τη χώρα περίοδο θα είναι οι ιστορίες μας.

 

Ούτε έργα τέχνης, ούτε επιχειρήματα, μόνο ανθρώπινες ιστορίες, όσο πιο υπαινικτικές τόσο καλύτερα» αναφέρει η Θέκλα, εξηγώντας ότι το μέλημά τους δεν είναι να γίνουν διδακτικοί, αλλά να προκαλέσουν τους θεατές να αναρωτηθούν πώς μπορούν να συνδεθούν με τις βαθύτερες επιθυμίες τους.

 

«Σε περιόδους κρίσης όπως αυτή που ζούμε, για να μη γίνουν οι καρδιές μας μαύρες, το πιο βασικό είναι να πλησιάσουμε το κομμάτι του εαυτού μας που χρειάζεται φροντίδα και να αφουγκραστούμε τα βαθύτερα συναισθήματά μας. Η λογική σε τέτοιες περιόδους αδυνατεί να δώσει λύσεις από μόνη της» σημειώνει ο Στρατής, ο οποίος αν και σπούδασε ανθρωπολογία στο Αμστερνταμ, τελικά αφοσιώθηκε στη φωτογραφία και στο ντοκιμαντέρ.

 

Τα επιχειρήματα, μα κυρίως ο ενθουσιασμός των δύο νέων δημιουργών έπεισαν το Ιδρυμα «Σταύρος Νιάρχος» να χρηματοδοτήσει το έργο τους, εντάσσοντας τη χορηγία στο γενικότερο πλαίσιο δράσης που έχει αναπτύξει για ανακούφιση των Ελλήνων από τις συνέπειες της κρίσης. Το καραβάνι έχει ήδη επισκεφθεί τη Χίο, τα Ψαρά, τη Μυτιλήνη, τα Αγραφα, τη Θεσσαλία και το Αγιον Ορος και τώρα βάζει πλώρη για άγονη γραμμή και Δωδεκάνησα. Η ολοκλήρωση του ταξιδιού θα συνοδευτεί από μια σειρά ντοκιμαντέρ, ένα για κάθε ωραίο «τρελό», ιστορίες πολύτιμες που ο Στρατής και η Θέκλα φιλοδοξούν να αποτελέσουν τη δική τους παρακαταθήκη στην ιστορία του τόπου.

 

Ηδη το πρώτο τους ντοκιμαντέρ, για τον κυρ Γιάννη, τον τυφλό ψαρά, τιμήθηκε με το πρώτο βραβείο ντοκιμαντέρ στο φεστιβάλ Θεσσαλονίκης. «Η μαγική λέξη αυτής της εποχής είναι έμπνευση. Ο κόσμος θέλει να δει τα πράγματα αλλιώς» λέει ο Στρατής και το ταξίδι μόλις ξεκίνησε.

 

 

Ο τυφλός ψαράς από τη Χίο που μιλάει με τον Θεό

 

«Ηθελα να είμαι σβέλτος, πεταχτός. Γι' αυτό έγινα ψαράς, για να μην υπάρχει μελαγχολία» λέει ο 84χρονος Γιάννης Κουκούμιαλος και ξανοίγεται με τη βάρκα του στα ανοιχτά. Για έναν τυφλό άνθρωπο, με ένα μόνο χέρι, να βγαίνει στο πέλαγο το απόγευμα και να γυρίζει ξημερώματα, μοιάζει με φάρσα σε όσους επικαλούνται αδυναμία. Ο κυρ Γιάννης έχασε το «φως» του και το χέρι του σε ηλικία μόλις 11 ετών, από μια ξεχασμένη νάρκη του 1940 στη Χίο. Εκτοτε «βλέπει» τον κόσμο με τα μάτια μικρού παιδιού. «Εγώ δεν πάω σε γειτονιές που είναι γέροι άνθρωποι» λέει γελώντας και επιδεικνύει τις ικανότητές του στη ναυτοσύνη: «Αυτός είναι ο ναυτικός κόμπος. Δένεις χοντρό σκοινί με λεπτό και δεν μολάρει. Με το είπεν ο Θεός». Μιλάει με «νεύρο» εφήβου και από τη χαρά το πρόσωπό του λαμποκοπά. «Ο κυρ Γιάννης αποδεικνύει περίτρανα την υπέρβαση του πνεύματος. Ζει τα τελευταία 73 χρόνια στο απόλυτο σκοτάδι κι όμως η ψυχή του δεν έχει σκοτεινιάσει διόλου. Παίρνει το καΐκι του και ξανοίγεται σε μέρη που δεν έχει δει ποτέ του και κάθε πρωί επιστρέφει, προς έκπληξη των συγχωριανών του» αναφέρει η Θέκλα, που επί τέσσερις μήνες κατέγραφε τη ζωή του.

 

«Σε αυτόν τον άνθρωπο υπάρχει κάτι μεταφυσικό» συμπληρώνει ο Στρατής. «Από τη μία πλευρά έχει οργανώσει την προσωπική του ζωή σε ''κουτάκια'' και βήματα, ώστε να μπορεί να είναι αυτόνομος, και από την άλλη μπαίνει στη βάρκα και ταξιδεύει σε μέρη που δεν ξέρει καν πού βρίσκονται» σημειώνει ο Στρατής με δέος. «Αυτή δεν είναι δική μου, είναι Θεού δύναμη. Αφού καμιά φορά κάνω κι εγώ τον σταυρό μου και λέω Παναγία μου, πώς έφτασα σε αυτό το μέρος που δεν το βλέπω!» μονολογεί ο ψαράς στην κάμερα, γνέφοντας προκλητικά στην τύχη του για ακόμα μια φορά.

 

 

Ο Γάλλος γκουρού της επιβίωσης με τα μαγικά χέρια

 

Ηρθε στην Ελλάδα στην αρχή της οικονομικής κρίσης, όταν όλοι αναζητούσαν τρόπους να την εγκαταλείψουν.

 

Ο Γάλλος που άφησε την Ελβετία για τη Μυτιλήνη συμπληρώνει ήδη τρία χρόνια διαμονής στη χώρας μας και δείχνει αποφασισμένος να μην το κουνήσει από εδώ. Μπορεί ο αρχικός λόγος για τον οποίο επέλεξε την Ελλάδα να ακούει στο όνομα της Σλοβάκας συντρόφου του, που έχει σπουδάσει ελληνική φιλολογία και λατρεύει οτιδήποτε ελληνικό, όμως πλέον οι λόγοι που τον κρατούν δεμένο στο νησί είναι πολλοί. «Ο Φρεντ είναι ο άνθρωπος που θα τον αφήσεις μέσα σε μια ζούγκλα και θα σου φτιάξει ένα χωριό μόνος του» λέει με καμάρι για την «ανακάλυψή» του ο Στρατής. Δουλεύοντας από πολύ μικρή ηλικία για να τα βγάλει πέρα, ο Φρεντ δεν είναι ένας καθημερινός βιοπαλαιστής. Είναι ένας σύγχρονος γκουρού της επιβίωσης, με μια επινοητικότητα αρχέγονη. «Είναι εντελώς αυτάρκης. Φτιάχνει τα πάντα με τα χέρια του, από μηχανές αυτοκινήτων μέχρι κήπους, ακόμα και το σπίτι όπου μένουν. Καλλιεργεί τον μπαξέ του, τώρα ετοιμάζει και μια σάουνα. Ο Φρεντ φτιάχνει τον κόσμο ολόκληρο με τα χέρια του».

 

Σήμερα μοιάζει να βρίσκεται πιο κοντά στους προσωπικούς του στόχους παρά ποτέ. Συνειδητά επέλεξε να μην ακολουθήσει την πεπατημένη, να μη σπουδάσει στο πανεπιστήμιο ούτε να κυνηγήσει δουλειά γραφείου, αλλά να οργανώσει τη ζωή του όπως αυτός ονειρευόταν. «Εκείνο που με συγκίνησε περισσότερο στον άνθρωπο αυτόν είναι ότι αποφάσισε να μην υποταχθεί στις συνθήκες της ζωής του, αλλά δημιούργησε ο ίδιος την πραγματικότητα που επιθυμούσε. Ο Φρεντ έχει φοιτήσει στο πανεπιστήμιο της ζωής και σήμερα είναι ο άνθρωπος που όλοι θα ήθελαν να έχουν δίπλα τους, γιατί έχει να τους διδάξει πολλά και πρωτίστως πώς είναι να τα καταφέρνεις ολομόναχος, με μόνο σύμμαχο τα δυο σου χέρια» σημειώνει ο Στρατής.

 

 

Ο Τάκης (ο Παπόριας) από την εποχή του Ομήρου

 

Ο Τάκης ο Παπόριας, όπως φανερώνει το παρατσούκλι του, είναι ένας από τους τελευταίους καραβομαραγκούς στη χώρα μας. Με την πλάνη και το σκαρπέλο του δημιουργεί καΐκια που έχουν λαξευτεί στους στίχους του Ομήρου, αφού ο τρόπος που φτιάχνονται οι βάρκες δεν έχει αλλάξει και πολύ από τότε, όπως λέει. Μπορεί τώρα πια, βέβαια, οι ψαράδες να αγοράζουν έτοιμα τα καΐκια και τα πλαστικά να έχουν κατακλύσει την αγορά, ωστόσο υπάρχουν ακόμα μερακλήδες που θέλουν τη βάρκα χειροποίητη και με υπογραφή. «Ο κυρ Τάκης φυλάει Θερμοπύλες, κουβαλώντας μαζί του χιλιάδες χρόνια ναυπηγικής τέχνης.

 

Πέραν όμως αυτού, είναι ένας βαθιά φιλοσοφημένος και σκεπτόμενος άνθρωπος, αν και εντελώς αγράμματος» σχολιάζει ο Στρατής. Μέσα σε ένα εργαστήριο που μοιάζει περισσότερο με σκηνικό θεάτρου, ο Δημήτρης Μωράκης, όπως είναι το πραγματικό όνομά του, πατά γερά στην παράδοση, εμπλουτίζοντάς τη με νέες τεχνικές. «Γι' αυτόν η ναυπηγική είναι η τέχνη της αρμονικής μεταλλαγής του φυσικού στοιχείου, του ξύλου, σε έργο ανθρώπινο με όλα τα χαρακτηριστικά της εξελιγμένης ανθρώπινης σκέψης» προσθέτει η Θέκλα.

 

 

Ο Αγιορείτης ξυλουργός

 

Ο Φιλόθεος, μοναχός στο Αγιον Ορος, είναι ένας εξαιρετικός «γλύπτης» ξύλου, όπως τον αποκαλεί ο Στρατής.

 

«Ο μοναχισμός πάντα με προκαλούσε να τον εξερευνήσω. Με τον Φιλόθεο όμως είναι εντυπωσιακό πώς η εργασία γίνεται μέσο άσκησης του μοναχισμού και πώς ο μοναχισμός καθαγιάζει την εργασία» λέει και περιγράφει μια από τις πιο όμορφες εικόνες που κατέγραψε στο Αγιον Ορος: «Ο συγκεκριμένος μοναχός φτιάχνει με τα χέρια του αριστουργήματα, τέμπλα, σκάλες, ξυλόγλυπτα. Ο τρόπος που δουλεύει όμως είναι τόσο υπερβατικός, ψέλνει πάνω στο ξύλο και προσεύχεται, που η εργασία παύει να είναι μόχθος και μοιάζει περισσότερο με καθαγιασμένη διεργασία».

 

 

Ενας καλός «πατριώτης» που τον ονομάζεται Μοχάμεντ

 

Η ιστορία του Μοχάμεντ είναι η ιστορία ενός μετανάστη από την Αίγυπτο που ρίχτηκε στη μάχη με τη φωτιά της Χίου το περασμένο καλοκαίρι καλύτερα κι από Ελληνα. Με το ένα χέρι στη μάνικα και με το άλλο στην κάμερα ο Στρατής απαθανάτισε τη συγκινητική προσπάθεια του μετανάστη να προστατέψει το δάσος σαν να 'ταν το σπίτι του. «Ο Μοχάμεντ πάλεψε σαν παλικάρι μαζί με τους ντόπιους για να σώσουν τα μαστιχόδεντρα, αποδεικνύοντας πως, παρότι δεν είναι η πατρίδα του, θα έδινε και τη ζωή του γι' αυτόν τον τόπο».